Chuyển tới nội dung chính

PHẦN I: PRICE ACTION (HÀNH ĐỘNG GIÁ)

1. Định Nghĩa Price Action Là Gì?​

THUẬT NGỮ DÀNH CHO NGƯỜI MỚI:

  • Price Action (Hành động giá): Là sự biến động, dịch chuyển của giá cả trên biểu đồ theo thời gian.
  • Tick: Đơn vị thay đổi giá nhỏ nhất của một thị trường. Nó cũng mang nghĩa là mỗi một giao dịch riêng lẻ vừa khớp thành công.
  • Bảng Time and Sales: Bảng nhật ký ghi nhận trực tiếp thời gian, khối lượng và mức giá của từng giao dịch vừa diễn ra trên thị trường.

Đối với một trader, định nghĩa hữu ích nhất và đơn giản nhất về Price Action chính là: Bất kỳ sự thay đổi nào của giá trên bất kỳ dạng biểu đồ hay khung thời gian nào.

Đơn vị thay đổi nhỏ nhất của giá được gọi là một tick. Mỗi thị trường sẽ quy định giá trị của 1 tick khác nhau:

  • Từ "tick" có hai nghĩa.
  • Nghĩa thứ nhất: Đơn vị biến động giá tối thiểu của thị trường. Ví dụ: Với hầu hết cổ phiếu tại Mỹ, 1 tick tương đương với 1 xu (1 cent).
  • Nghĩa thứ hai: Bất kỳ giao dịch nào diễn ra trong phiên. Vì vậy, mỗi dòng hiển thị trên bảng time and sales được tính là một tick, cho dù giao dịch đó khớp cùng mức giá với giao dịch trước đó.

Mỗi khi giá nhúc nhích thay đổi, đó chính là một ví dụ cụ thể của Price Action. Hiện nay không có một định nghĩa duy nhất nào được toàn cầu công nhận về Price Action. Là một trader, bạn cần phải ghi nhận từng mẩu thông tin dù là nhỏ nhất mà thị trường cung cấp. Do đó, bạn bắt buộc phải hiểu Price Action theo một nghĩa rất rộng. Bạn tuyệt đối không được bỏ qua bất kỳ chi tiết nào. Rất nhiều trường hợp, một tín hiệu ban đầu trông có vẻ vụn vặt lại mở ra một cơ hội vào lệnh tuyệt vời.

2. Bản Chất Của Lệnh Giao Dịch: Mọi Cây Nến Đều Có Hai Mặt​

THUẬT NGỮ DÀNH CHO NGƯỜI MỚI:

  • Bar (Thanh nến / Cây nến): Một đơn vị giá thể hiện mức mở cửa, cao nhất, thấp nhất và đóng cửa trong một khoảng thời gian nhất định.
  • Long (Vị thế Mua): Mua vào với kỳ vọng giá sẽ tăng để kiếm lời.
  • Short (Vị thế Bán khống): Bán ra trước với kỳ vọng giá sẽ giảm để mua lại ở giá thấp hơn nhằm kiếm lời.
  • Cover vị thế: Lệnh mua lại để đóng một vị thế bán khống (Short) trước đó.

Chỉ riêng định nghĩa về Price Action thì chưa thể chỉ cho bạn biết khi nào nên đặt lệnh. Lý do là vì: Mọi cây nến (bar) đều có thể là tín hiệu kích hoạt cho cả lệnh Long (mua) lẫn lệnh Short (bán).

Tại bất kỳ thời điểm nào:

  1. Luôn có những trader tìm cách Short ở ngay tick tiếp theo. Họ tin rằng giá không thể tăng thêm dù chỉ 1 tick nữa.
  2. Đồng thời, luôn có những trader khác tìm cách Mua ngay tại tick đó. Họ tin rằng thị trường khó có khả năng giảm thêm 1 tick nữa.
  3. Cả hai nhóm người này có thể đang nhìn vào cùng một biểu đồ. Một người nhìn ra mô hình tăng giá, trong khi người kia lại thấy một mô hình giảm giá áp đảo hơn.
  4. Họ có thể dựa vào dữ liệu phân tích cơ bản, hoặc dựa vào hàng ngàn lý do khác nhau để đưa ra nhận định của mình.

Kết quả cuối cùng luôn rất rõ ràng: Một bên sẽ đúng và một bên sẽ sai.

  • Giả sử phe mua tính toán sai. Thị trường giảm xuống 1 tick, rồi giảm thêm 1 tick nữa, rồi lại tiếp tục giảm thêm 1 tick nữa.
  • Phe mua bắt đầu nhận ra nhận định của họ có thể đã sai lầm.
  • Đến một mức giá nào đó, họ buộc phải bán cắt lỗ vị thế của mình.
  • Hành động cắt lỗ này biến họ thành những người bán mới (họ không còn là người mua nữa).
  • Lực bán này tiếp tục đạp thị trường lún sâu hơn xuống phía dưới.
  • Phe bán sẽ tiếp tục gia nhập thị trường: một số vào lệnh Short mới, một số là những người Long cũ bị ép phải thanh lý vị thế.
  • Quá trình giảm giá này sẽ tiếp diễn cho đến một ngưỡng giá mà tại đó phe mua bắt đầu quay trở lại. Lực mua mới này bao gồm ba thành phần:
    1. Những người mua mới bắt đáy.
    2. Những người Short trước đó bắt đầu chốt lời.
    3. Những người vừa vào Short đuổi ở đáy đang bị lỗ và buộc phải mua lại để cover (đóng vị thế).
  • Thị trường sau đó sẽ tăng ngược trở lại cho đến khi toàn bộ chu kỳ này lặp lại một lần nữa.

THUẬT NGỮ DÀNH CHO NGƯỜI MỚI:

  • Trending (Có xu hướng): Thị trường chuyển động rõ rệt theo một hướng (tăng mạnh hoặc giảm mạnh).
  • Trading Range (Vùng đi ngang / Tích lũy): Thị trường dao động trong một biên độ nhất định, không tạo được xu hướng tăng hay giảm rõ ràng.
  • Trend Bar (Nến xu hướng): Nến có thân dài, giá mở cửa nằm sát một đầu và giá đóng cửa nằm sát đầu đối diện.
  • Tail (Đuôi nến / Râu nến): Phần bóng nến thò ra ngoài thân nến, thể hiện sự từ chối giá.
  • Breakout (Sự phá vỡ): Hiện tượng giá vượt qua một đỉnh, một đáy hoặc một đường cản quan trọng.
  • With Trend (Thuận xu hướng): Đánh cùng chiều với xu hướng chính hiện tại.
  • Countertrend / Fade (Ngược xu hướng / Đánh chặn): Vào lệnh ngược lại với hướng chuyển động của đợt sóng giá gần nhất.

Vấn đề cơ bản nhất mà một trader phải đối mặt liên tục suốt cả ngày giao dịch là: Quyết định xem thị trường đang có xu hướng (Trending) hay không có xu hướng (Trading Range).

Trader phải đưa ra quyết định này ở mọi cấp độ:

  • Khi quan sát một cây nến đơn lẻ: Trader phải xác định xem cây nến đó đang có xu hướng hay đi ngang. Đó là một Trend bar (nến có thân dài, mở cửa gần một đầu và đóng cửa sát đầu kia) hay là một nến dạng Trading range (thân nến rất nhỏ, kèm theo một hoặc hai cái đuôi nến rất dài)?
  • Khi quan sát một nhóm nến: Trader phải nhận diện toàn bộ cụm nến đó đang tạo Trend hay đang nằm trong một Trading range:
    • Nếu thị trường đang Trend tăng: Bạn sẽ tìm cách mua ở giá cao hoặc giá thấp, thậm chí mua ngay khi giá Breakout vượt đỉnh của nhịp tăng đó.
    • Nếu thị trường đang trong Trading range: Bạn chỉ tìm cách mua ở đáy của biên độ, và bạn muốn bán ra chứ không bao giờ mua ở đỉnh của biên độ.
  • Về các mô hình giá kinh điển: Nếu giá tạo thành mô hình tam giác (Triangle), mô hình đỉnh/đáy vai-đầu-vai (Head and Shoulders top/bottom)... thì thực chất nó đều là Trading range. Việc bạn gán cho nó cái tên mỹ miều nào không quan trọng. Điều duy nhất quan trọng là thị trường có đang Trending hay không, chứ không phải việc bạn phát hiện ra một mô hình phổ biến rồi dán nhãn cho nó.
  • Mục tiêu duy nhất của bạn là kiếm tiền. Do đó, mẩu thông tin quan trọng nhất mà bạn cần xác định là: Thị trường có đang tạo xu hướng hay không?
    • Nếu đang Trending: Bạn giả định xu hướng sẽ tiếp diễn và tìm cách vào lệnh With trend (thuận xu hướng).
    • Nếu không Trending: Bạn sẽ tìm cách Fade (đánh ngược lại) đà di chuyển của con sóng gần nhất, tức là đánh Countertrend (ngược xu hướng).
  • Độ dài của một xu hướng: Một xu hướng có thể rất ngắn, chỉ kéo dài vỏn vẹn trong đúng 1 cây nến (trên khung thời gian nhỏ hơn, bên trong cây nến đó có thể chứa cả một trend rất mạnh). Hoặc trên biểu đồ 5 phút, một xu hướng có thể kéo dài suốt một ngày hoặc nhiều hơn.

Làm thế nào để trader đưa ra được quyết định sống còn này? Họ làm điều đó bằng cách đọc hành động giá (Price Action) trên biểu đồ đang hiển thị ngay trước mắt.

4. Xác Suất Trên Thị Trường: Thực Tế Về Tỷ Lệ 50–50 Và 60–40​

THUẬT NGỮ DÀNH CHO NGƯỜI MỚI:

  • Protective Stop (Lệnh dừng lỗ bảo vệ): Lệnh tự động đóng vị thế để giới hạn mức lỗ tối đa nếu thị trường đi ngược dự tính.
  • OCO (One Cancels the Other - Lệnh này hủy lệnh kia): Cặp lệnh kép (gồm một lệnh chốt lời và một lệnh cắt lỗ). Nếu một trong hai lệnh được khớp, lệnh còn lại sẽ tự động bị hủy bỏ ngay lập tức.
  • Spike (Nhịp giá đột ngột): Một cú bứt phá giá cực mạnh, dựng đứng, di chuyển rất nhanh chỉ trong vài cây nến.

Điều tối quan trọng mà bạn cần phải hiểu là: Phần lớn thời gian giao dịch, thị trường luôn có 50% khả năng tick tiếp theo sẽ tăng, và 50% khả năng nó sẽ giảm.

Trong hầu hết thời gian của ngày giao dịch, bạn nên hiểu rằng thị trường luôn có xác suất 50–50 giữa việc: Giá tăng lên X điểm trước, hay giá rơi xuống X điểm trước.

Đôi khi trong ngày, tỷ lệ cược này sẽ nhích lên mức 60–40. Những khoảng thời gian ngắn ngủi này chính là lúc mang lại các cơ hội giao dịch tuyệt vời nhất. Tuy nhiên, rất nhanh sau đó, thị trường sẽ lập tức quay trở lại trạng thái bất định và trở về thế cân bằng 50–50, nơi mà phe mua và phe bán gần như ngang tài ngang sức.

Ví Dụ Về Sự Hiệu Quả Tuyệt Đối Của Thị Trường:​

Do có vô số trader tham gia giao dịch với hàng triệu phương pháp khác nhau, thị trường trở nên cực kỳ hiệu quả:

  • Giả sử bạn vào lệnh Mua theo giá thị trường tại bất kỳ thời điểm ngẫu nhiên nào trong ngày mà thậm chí không thèm nhìn biểu đồ.
  • Bạn đặt chốt lời cao hơn mức giá vào 10 tick.
  • Bạn đặt một lệnh Protective stop OCO thấp hơn giá vào 10 tick.
  • Lúc này, bạn có chính xác 50% cơ hội chiến thắng.
  • Nếu bạn làm ngược lại, mở một lệnh Bán khống (Short) ngẫu nhiên và cũng đặt chốt lời 10 tick, cắt lỗ 10 tick: bạn vẫn có chính xác tỷ lệ 50–50 giữa việc kiếm được 10 tick hay mất 10 tick chạm stop loss.
  • Tỷ lệ này hoàn toàn không đổi nếu bạn chọn X là 20 tick, 30 tick, hay bất kỳ con số nào khác. Dĩ nhiên có ngoại lệ nếu bạn chọn một giá trị X quá phi lý (quá lớn). Nhưng nếu giá trị X là hợp lý so với biên độ Price Action gần đó, quy tắc xác suất này hoàn toàn chính xác.

Giai Đoạn Spike Và Phá Vỡ Mạnh (Breakout):​

  • Trong giai đoạn Spike của một xu hướng mạnh, xác suất có thể nhảy vọt lên mức 70% hoặc cao hơn rằng xu hướng sẽ tiếp diễn trong vài cây nến tiếp theo. Tuy nhiên, hiện tượng này chỉ diễn ra chớp nhoáng và hiếm khi xuất hiện quá 1 hoặc 2 lần trong một ngày.
  • Nhìn chung, khi một đợt sóng Breakout tạo trend mạnh đang diễn ra: Nếu bạn chọn một giá trị X nhỏ hơn chiều cao của đợt breakout hiện tại, thì xác suất sẽ là 60% hoặc cao hơn rằng bạn sẽ chốt lời được X tick trước khi giá chạm vào mức dừng lỗ bảo vệ X tick.
  • Ví dụ cụ thể: Nếu một cú Bull breakout (phá vỡ tăng giá) đã chạy được 4 điểm (tương đương 16 tick) và lực tăng đang rất mạnh, nếu bạn chọn giá trị X là 8 tick, thì bạn sẽ có khoảng 60% cơ hội thoát lệnh với 8 tick lợi nhuận trước khi bị dính mức dừng lỗ 8 tick.

Màn Sương Xám Của Sự Không Chắc Chắn:​

Chính vì mức độ không chắc chắn tự nhiên của thị trường là rất cao, tôi (Al Brooks) luôn phải dùng những từ ngữ như:

  • "Usually" (thông thường)
  • "Likely" (có khả năng)
  • "Probably" (có lẽ)

Tôi dùng những từ này để mô tả những kịch bản mà tôi nhận định sẽ xảy ra trong ít nhất 60% trường hợp. Điều này có thể khiến người đọc cảm thấy khó chịu và bực bội. Nhưng nếu bạn muốn kiếm sống bằng nghề giao dịch, đây đã là mức độ tốt nhất mà bạn có thể đạt được.

Trên thị trường, không có bất kỳ điều gì chắc chắn 100%. Bạn luôn phải hành nghề bên trong một "màn sương xám". Những lệnh giao dịch tốt nhất mà bạn từng thấy trong đời cũng sẽ luôn được mô tả bằng những từ ngữ thiếu chắc chắn như vậy. Đơn giản vì đó là cách mô tả chân thực và chính xác nhất về thực tế nghiệt ngã mà một trader phải đối mặt hàng ngày.

5. Tính Tương Đối Của Thị Trường Và Nguyên Tắc Không Nhìn Gương Chiếu Hậu​

Mọi thứ trên biểu đồ đều chỉ mang tính tương đối. Mọi thứ có thể biến chuyển thành điều hoàn toàn trái ngược chỉ trong tích tắc, ngay cả khi giá chưa hề chuyển động:

  • Ví dụ: Bạn đang canh để vào lệnh Short. Đột nhiên, bạn nhìn ra có một đường xu hướng (Trend line) nằm cách đỉnh của cây nến hiện tại 7 tick. Ngay lập tức, bạn đổi ý, quay sang tìm cơ hội Mua để đánh một nhịp lên kiểm tra (Test) lại đường xu hướng đó.

NGUYÊN TẮC SỐNG CÒN:
Giao dịch qua "gương chiếu hậu" (nhìn lại quá khứ để dằn vặt) là con đường ngắn nhất dẫn đến cháy tài khoản.

Bạn bắt buộc phải luôn luôn hướng mắt về phía trước. Đừng bao giờ ngồi lo lắng, dằn vặt về những sai lầm mà bạn vừa mắc phải ở lệnh trước. Những lỗi lầm đó hoàn toàn không có bất kỳ mối liên hệ nào với việc tick giá tiếp theo sẽ tăng hay giảm.

Vì vậy, bạn phải học cách phớt lờ chúng. Hãy tiếp tục đánh giá lại hành động giá (Price Action) của thị trường, thay vì cứ dán mắt vào bảng theo dõi lãi - lỗ (P&L) của bạn trong ngày.

6. Sức Ảnh Hưởng Của Từng Tick Trên Các Khung Thời Gian​

Mỗi một tick dịch chuyển sẽ làm thay đổi cấu trúc Price Action trên toàn bộ mọi khung thời gian:

  • Từ biểu đồ tick, biểu đồ 1 phút cho đến tận biểu đồ tháng.
  • Nó cũng làm thay đổi mọi loại biểu đồ khác: dù là biểu đồ tính theo thời gian, theo khối lượng giao dịch, theo số lượng tick, hay biểu đồ Point and Figure...

Hiển nhiên, một cú chuyển động chỉ có 1 tick thường là vô nghĩa trên một biểu đồ khung tháng (trừ một số ngoại lệ hy hữu, ví dụ như giá phá vỡ đỉnh/đáy quan trọng đúng 1 tick rồi lập tức đảo chiều ngay).

Tuy nhiên, giá trị của từng tick sẽ trở nên cực kỳ quan trọng trên các khung thời gian nhỏ:

  • Ví dụ: Trên biểu đồ Emini khung 1 phút, một cây nến trung bình có chiều cao là 3 tick.
  • Khi đó, một cú giật 1 tick đã chiếm tới 33% độ lớn của cả cây nến trung bình. Đó hoàn toàn có thể là một bước di chuyển mang tính bước ngoặt.

7. Hành Động Sau Phá Vỡ (Breakout) Và Sự Thất Bại​

THUẬT NGỮ DÀNH CHO NGƯỜI MỚI:

  • Inside Bar (Nến nằm trong): Cây nến có toàn bộ chiều cao (từ đỉnh đến đáy) nằm gọn hoàn toàn bên trong biên độ giá của cây nến liền trước.
  • Failed Breakout (Phá vỡ thất bại / Bẫy giá): Hiện tượng giá vượt qua một ngưỡng cản nhưng không duy trì được đà đi tiếp mà nhanh chóng quay đầu đảo chiều ngược lại.

Khía cạnh thực chiến hữu ích nhất của Price Action chính là: Quan sát những gì xảy ra ngay sau khi thị trường phá vỡ (Breakout) vượt ra ngoài các cây nến trước đó hoặc vượt qua một đường xu hướng (Trend line).

  • Kịch bản Breakout thành công: Thị trường vượt lên trên một đỉnh giá quan trọng trước đó. Sau đó, mỗi cây nến tiếp theo liên tục tạo ra đáy cao hơn và đỉnh cao hơn nến trước. Hành động giá này chỉ ra rằng thị trường rất có khả năng sẽ còn tăng cao hơn nữa ở các cây nến tiếp theo, cho dù nó có xuất hiện vài nhịp hồi phục ngắn (Pullback) đi chăng nữa.
  • Kịch bản Breakout thất bại: Thị trường vừa breakout phá đỉnh đi lên, nhưng cây nến tiếp theo ngay sau đó lại là một cây Inside bar nhỏ (đỉnh của nó không thể vượt qua đỉnh của cây nến breakout lớn trước đó). Tiếp tục, cây nến thứ ba lại có đáy chọc thủng đáy của cây inside bar nhỏ này. Khi cấu trúc này xuất hiện, xác suất xảy ra một cú Phá vỡ thất bại (Failed Breakout) và thị trường quay đầu sập mạnh trở lại là cực kỳ cao.

8. Sự Tiến Hóa Của Các Mô Hình Giá​

THUẬT NGỮ DÀNH CHO NGƯỜI MỚI:

  • Flag (Mô hình Cờ): Nhịp hồi ngắn ngược chiều xu hướng chính, chuẩn bị cho cú bứt phá tiếp diễn. Gồm có Bull flag (cờ tăng giá) và Bear flag (cờ giảm giá).
  • Scalper: Những nhà giao dịch lướt sóng cực ngắn, chỉ nhắm kiếm vài tick lợi nhuận rồi thoát lệnh rất nhanh.
  • Lower High: Mức đỉnh sau thấp hơn mức đỉnh trước.

Các mô hình giá nhỏ luôn tiến hóa thành các mô hình giá lớn hơn. Chúng có thể kích hoạt các lệnh vào cùng chiều hoặc ngược chiều:

  • Ví dụ về cờ (Flag): Thông thường, giá sẽ breakout thoát ra khỏi một mô hình Flag nhỏ, chạy vừa đủ biên độ để một Scalper kịp chốt lời một nhịp ngắn, rồi sau đó giá rơi vào nhịp Pullback (hồi quy). Lúc này, mô hình Flag nhỏ ban đầu đã tiến hóa thành một mô hình Flag lớn hơn.
  • Mô hình Flag lớn hơn này có thể sẽ tiếp tục breakout theo xu hướng cũ, nhưng nó hoàn toàn có khả năng sẽ breakout theo hướng ngược lại.

Ngoài ra, tại cùng một thời điểm, một cấu trúc giá có thể được nhìn nhận dưới nhiều góc độ khác nhau:

  • Ví dụ: Một đỉnh thấp hơn nhỏ (Lower high) có thể đồng thời là:
    1. Đỉnh thấp hơn thứ hai của một mô hình Tam giác lớn.
    2. Vừa là phần vai phải thứ hai của một mô hình Đỉnh Vai-Đầu-Vai (Head and Shoulders Top) thậm chí còn lớn hơn nữa.
  • Tên gọi bạn đặt cho mô hình hoàn toàn không quan trọng. Hướng đi của nhịp giá tiếp theo sẽ luôn giống nhau nếu bạn đọc đúng hành động giá của các cây nến.
  • Trong các vùng Trading range, việc xuất hiện cùng lúc hai mô hình đối nghịch nhau là điều rất bình thường (ví dụ: một mô hình Bear flag nhỏ nằm lọt trong một mô hình Bull flag lớn hơn).
  • Việc bạn giao dịch mô hình nào hay dùng thuật ngữ gì để gọi nó không có ý nghĩa quyết định. Tất cả những gì quan trọng là khả năng đọc hiểu Price Action của bạn. Nếu bạn đọc nến tốt, bạn sẽ giao dịch tốt. Bạn chỉ cần chọn thiết lập vào lệnh (Setup) hợp lý nhất. Nếu chưa thấy đủ độ chắc chắn, bạn hãy kiên nhẫn đứng ngoài chờ đợi cho đến khi mọi thứ rõ ràng.

9. Vai Trò Của Các Nhà Đầu Tư Tổ Chức Và Bí Mật Đằng Sau Biểu Đồ​

THUẬT NGỮ DÀNH CHO NGƯỜI MỚI:

  • Trader Tổ chức (Institutional Traders): Các định chế tài chính khổng lồ như ngân hàng, quỹ phòng hộ, quỹ tương hỗ... Những người nắm giữ khối lượng tiền mặt cực lớn và kiểm soát hướng đi dài hạn của thị trường.
  • HFT (High-Frequency Trading - Giao dịch tần suất cao): Các công ty sử dụng siêu máy tính và thuật toán để mua bán hàng ngàn lần trong một giây nhằm kiếm các khoản chênh lệch giá siêu nhỏ.
  • Support (Hỗ trợ): Mức giá mà tại đó lực mua đủ mạnh để chặn đà giảm giá.
  • Resistance (Kháng cự): Mức giá mà tại đó lực bán đủ mạnh để chặn đà tăng giá.

Về dài hạn, các yếu tố phân tích cơ bản sẽ kiểm soát giá của một cổ phiếu. Mức giá đó được định đoạt bởi các trader tổ chức. Họ là những thực thể nắm giữ khối lượng vốn áp đảo trong nhóm giao dịch dài hạn.

(Các công ty giao dịch tần suất cao - HFT có thể giao dịch tổng khối lượng lớn hơn, nhưng họ chỉ là những tay lướt sóng siêu ngắn - scalper - đóng hết lệnh trong ngày. Họ hầu như không tạo ra ảnh hưởng đáng kể nào đến xu hướng trên các biểu đồ khung ngày).

Price Action chính là hành trình di chuyển của giá trong quá trình các tổ chức liên tục thăm dò và định giá trị tài sản:

  • Đỉnh của mọi cây nến trên mọi khung thời gian đều nằm tại một mức Kháng cự nào đó.
  • Đáy của mọi cây nến đều nằm tại một mức Hỗ trợ nào đó.
  • Giá đóng cửa của một cây nến nằm chính xác ở vị trí đó (chứ không cao hơn hay thấp hơn dù chỉ 1 tick) là vì các thuật toán máy tính đã chủ đích đặt nó ở đó vì một lý do cụ thể.
  • Các mức hỗ trợ và kháng cự này có thể không hiển thị lộ liễu trên biểu đồ. Nhưng vì máy tính đang kiểm soát mọi thứ bằng tư duy toán học logic, nên mọi sự chuyển động của giá đều phải có tính hợp lý, dù đôi khi con người rất khó hiểu được logic đó.
  • Thuật toán ngắn hạn và tin tức sẽ quyết định con đường đi và tốc độ chạy của giá. Nhưng yếu tố cơ bản mới là thứ quyết định đích đến cuối cùng. Hiện nay, việc phân tích cơ bản cũng đang ngày càng được giao cho máy tính thực hiện.

Có Phải Thị Trường Đang Bị Thao Túng?​

  • Khi các tổ chức thấy giá quá cao, họ sẽ thoát hàng hoặc bán khống (Short). Khi họ thấy giá quá thấp (vùng giá hời), họ sẽ mua vào.
  • Dù những người theo thuyết âm mưu sẽ không bao giờ tin, nhưng sự thật là: Các tổ chức không hề có những cuộc họp bí mật để bỏ phiếu quyết định xem giá phải là bao nhiêu nhằm cướp tiền của những trader nhỏ lẻ vô tội.
  • Hành động "bỏ phiếu" của họ diễn ra hoàn toàn độc lập và bảo mật dưới hình thức đặt lệnh Mua và Bán. Tuy nhiên, toàn bộ kết quả của cuộc bỏ phiếu đó đều hiển thị mồn một trên biểu đồ giá. Họ không bao giờ có thể che giấu được hành động của mình. Nếu có đủ số lượng tổ chức cùng mua, bạn sẽ thấy giá tăng lên, và việc của bạn là tìm cơ hội để Mua theo.
  • Trong ngắn hạn, một tổ chức có thể thao túng giá của một cổ phiếu cụ thể, nhất là với những mã có thanh khoản quá mỏng. Tuy nhiên, họ sẽ kiếm được rất ít tiền từ việc đó so với các kênh đầu tư khác, và họ không rảnh để lãng phí thời gian cho những khoản lợi nhuận còi cọc. Do đó, nỗi lo về thao túng giá là không đáng kể, đặc biệt trên những thị trường có thanh khoản khổng lồ như Emini, các cổ phiếu vốn hóa lớn, công cụ nợ (trái phiếu), và thị trường tiền tệ (Forex).

Các Tổ Chức Hoạt Động Hoàn Toàn Độc Lập:​

  • Mỗi tổ chức vận hành hoàn toàn tách biệt, không ai biết người khác đang làm gì. Thậm chí trong một tổ chức lớn, có rất nhiều trader cạnh tranh với nhau. Thường xuyên xảy ra việc hai trader trong cùng một công ty đứng ở hai đầu đối nghịch của một lệnh giao dịch mà không hề hay biết, và họ cũng chẳng bận tâm. Trader ở tầng này không quan tâm trader ở tầng chín đang làm gì.
  • Mọi chuyển động trên biểu đồ là sự tổng hòa của toàn bộ dòng tiền được giao dịch. Mỗi trader được thúc đẩy bởi những động cơ khác nhau, trên những khung thời gian khác nhau. Nhiều trader thậm chí không thèm nhìn biểu đồ mà chỉ giao dịch thuần túy dựa vào tin tức cơ bản.
  • Thị trường không bao giờ chuyển động chỉ vì một lý do duy nhất. Bất kỳ lý do nào tôi (Al Brooks) đưa ra trong sách cũng chỉ là một trong hàng ngàn lý do đằng sau một bước giá. Tôi nêu ra là để giúp bạn hiểu được phần nào góc nhìn của các tay to.
  • Ví dụ: Đầu phiên, thị trường nhảy một khoảng trống giá tăng nhẹ (Gap up), sau đó rơi nhanh về đường trung bình động (Moving Average), rồi bất ngờ tăng vọt (Rally) trong suốt phần còn lại của ngày. Tôi có thể giải thích rằng: Các tổ chức muốn mua ở giá thấp nên họ kiên nhẫn đứng ngoài chờ giá rơi về vùng hỗ trợ; khi thấy giá không thể giảm sâu hơn, họ nhảy vào mua mạnh. Đây có thể là logic đúng của một vài tổ chức, nhưng những tổ chức khác lại mua vì hàng ngàn lý do khác mà hoàn toàn không liên quan gì đến cây nến hay đường trung bình động trên biểu đồ của bạn.

10. Sự Thật Về Tỷ Lệ Thắng Và Bộ Mặt Thật Của Các Chuyên Gia Truyền Hình​

Mỗi khi nhìn vào biểu đồ, tôi luôn liên tục cân nhắc cả hai góc nhìn: Luận điểm tăng giá (Bull) và luận điểm giảm giá (Bear) ở từng tick, từng cây nến và từng con sóng.

Trong hầu hết thời gian của ngày:

  • Cơ hội bạn kiếm được một số tick nhất định luôn tương đương với rủi ro bạn mất đúng số tick đó. Lý do là vì thị trường luôn liên tục kiếm tìm vùng giá trị và sự cân bằng. Nó dành phần lớn thời gian để cả phe mua lẫn phe bán đều cảm thấy thoải mái khi nắm giữ vị thế.
  • Đôi khi tỷ lệ sẽ nghiêng về một hướng với mức 60–40. Trong những đợt trend cực mạnh, tỷ lệ này có thể vọt lên 80–20 hoặc cao hơn trong chốc lát. Nhưng sau hầu hết mỗi tick khớp lệnh, tỷ lệ lại quay về 50–50, nơi sự bất định và trạng thái cân bằng chiếm ưu thế.
  • Alan Greenspan (cựu Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ - Fed) từng chia sẻ rằng: Trong suốt thời gian đương chức, ông chỉ đưa ra nhận định đúng khoảng 70% thời gian. Đây là một chi tiết cực kỳ đắt giá: Một người có quyền lực tối thượng chi phối thị trường như ông mà cũng chỉ đạt tỷ lệ chính xác tối đa là 70%. Vì vậy, nếu bạn là một trader nhỏ lẻ không có khả năng dùng khối lượng lớn để bẻ cong thị trường mà đạt được tỷ lệ thắng 70%, bạn đã thuộc nhóm giao dịch cực kỳ xuất sắc.

Cảnh Giác Với Các Chuyên Gia Phân Tích Trên TV:​

Bất cứ khi nào bạn thấy một "chuyên gia" (pundit) trên truyền hình khẳng định chắc nịch 100% rằng thị trường sắp tăng, rồi sau đó quay sang công kích cá nhân (ad hominem) một vị khách mời khác có ý kiến trái chiều, bạn có thể khẳng định ngay: Đó là một kẻ ngốc.

  • Sự kiêu ngạo của anh ta chứng tỏ anh ta tin rằng năng lực dự đoán của mình chính xác tới mức 90%. Nhưng nếu anh ta đoán đúng được 90%, anh ta đã giàu nứt đố đổ vách và chẳng bao giờ thèm tốn thời gian ngồi trên trường quay truyền hình.
  • Phần lớn các lệnh lướt sóng (scalp) chuẩn bài chỉ có xác suất đúng khoảng 60%. Điều đó đồng nghĩa với việc: 40% rủi ro thị trường đi ngược hướng là một con số khổng lồ mà bạn bắt buộc phải tuyệt đối tôn trọng.
  • Bạn luôn luôn phải chuẩn bị sẵn một kế hoạch phòng ngừa trường hợp điều ngược lại xảy ra, bởi vì kịch bản ngược lại đó sẽ xảy ra rất thường xuyên. Thông thường, cách tốt nhất là cắt lỗ thoát ra ngoài, nhưng đôi khi giải pháp tốt hơn là lật ngược vị thế (đảo chiều từ mua sang bán hoặc ngược lại).
  • Điều tối quan trọng là bạn phải luôn ghi nhớ: Kịch bản hoàn toàn trái ngược với niềm tin của bạn sẽ xảy ra trong khoảng 40% số lệnh bạn đánh. (Lưu ý: Có một số rất ít trader đạt trình độ đọc nến và quản lý lệnh thượng thừa đến mức có thể thắng tới 90%, nhưng những cá nhân này là cực kỳ hiếm hoi).

Bản Chất Thực Sự Của Truyền Hình Tài Chính:​

Các nhà phân tích trên truyền hình luôn xuất hiện với những chức danh vô cùng hào nhoáng. Họ đưa ra những lập luận vô cùng chặt chẽ, ngoại hình lịch lãm, giọng nói uyên bác như các giáo sư, và tạo cảm giác như họ đang cống hiến cả đời để giúp bạn làm giàu:

  • Tất cả những thứ đó chỉ là một màn kịch lừa đảo. Bạn đừng bao giờ quên rằng mục đích tồn tại duy nhất của truyền hình là kiếm tiền cho các tập đoàn sở hữu đài truyền hình đó.
  • Các cổ đông của những tập đoàn này hoàn toàn không quan tâm đến việc bạn lãi hay lỗ khi nghe theo lời khuyên trên TV. Đài truyền hình tuyển chọn chuyên gia dựa hoàn toàn vào chỉ số người xem (rating). Họ cần những gương mặt thu hút khán giả để bán được các hợp đồng quảng cáo giá cao.
  • Họ luôn chọn những người có sức hút truyền thông, trông có vẻ chân thành và luôn tỏ vẻ lo lắng cho túi tiền của bạn, khiến bạn bị cuốn hút và đặt trọn niềm tin vào họ. Họ có thể là người chân thành thật, nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc họ có năng lực giúp bạn kiếm được tiền.
  • Thực tế, họ chỉ đang làm hại bạn. Họ gieo vào đầu bạn ảo tưởng rằng họ có thể giải quyết các rắc rối tài chính của bạn và xua tan áp lực kiếm tiền nuôi gia đình mà bạn đang gánh vác. Họ đang bán hy vọng giả tạo để phục vụ cho lợi ích của chính họ chứ không phải của bạn. Hãy khắc cốt ghi tâm: Chưa từng có ai trở nên giàu có nhờ vào việc ngồi xem TV.

Sự Phi Lý Trong Phân Tích Cơ Bản Của Các Chuyên Gia:​

Nhiều chuyên gia trên TV đưa ra khuyến nghị mua bán dựa trên phân tích cơ bản, nhưng sau đó lại mô tả cách vào lệnh bằng toàn bộ thuật ngữ của dân phân tích kỹ thuật. Hiện tượng này đặc biệt phổ biến trong giới trader Forex:

  • Họ sẽ bóc tách một sự kiện tin tức, chẳng hạn như cuộc họp sắp tới của một ngân hàng trung ương, dự đoán kết quả và khuyên mọi người đánh theo tin đó.
  • Nhưng khi hướng dẫn cách vào lệnh, họ lại nói hoàn toàn bằng kỹ thuật: Ví dụ cặp EUR/USD đang trong trend tăng, họ khẳng định cuộc họp sẽ làm đồng Euro mạnh lên so với đồng USD, rồi khuyên bạn chờ giá hồi (Pullback) thì Mua vào, đặt lệnh dừng lỗ bảo vệ (Protective stop) dưới đáy sóng gần nhất (Swing low), và đặt chốt lời gấp đôi khoảng dừng lỗ.
  • Sự thật trần trụi là: Bạn chẳng cần biết cuộc họp đó nói cái gì cũng có thể vào được lệnh đó. Họ đơn giản chỉ đang khuyên mua theo một nhịp hồi trong xu hướng tăng. Lệnh đó hoàn toàn không có mối liên hệ nào với bài phân tích kinh tế vĩ mô hay cuộc họp kia.
  • Những "ông lớn" thực sự làm thay đổi hướng đi của thị trường bằng dòng tiền khổng lồ (như chính phủ và các ngân hàng lớn) đã nắm rõ thông tin về cuộc họp đó từ rất lâu trước đó, và toàn bộ tác động của tin tức đã được phản ánh đầy đủ vào giá từ trước. Hơn nữa, các định chế này quan tâm đến vô vàn biến số khác chứ không chỉ một cuộc họp lẻ tẻ.
  • Những tay chém gió trên TV chỉ đang cố tình khoe mẽ sự thông thái và trí tuệ uyên thâm của mình để thỏa mãn cái tôi. Khả năng dự đoán tương lai dựa trên tin tức cơ bản của họ thực chất chỉ là trò tung đồng xu may rủi với xác suất đúng 50–50. Tuy nhiên, setup kỹ thuật mà họ chỉ ra thì lại chuẩn xác. Nếu lệnh đó thắng, chiến thắng đó hoàn toàn nhờ vào việc đọc biểu đồ kỹ thuật chứ không dính dáng gì đến mớ lý thuyết cơ bản dài dòng kia.

Những chuyên gia phân tích cổ phiếu cũng thường xuyên đưa ra những lý lẽ hết sức ngớ ngẩn:

  • Họ lên TV bảo khán giả hãy mua cổ phiếu Goldman Sachs (GS) vào ngày mai, cho dù mã này đã cắm đầu giảm liên tục suốt 6 tháng qua. Lý do họ đưa ra là: Vị CEO của GS rất tài năng và ông ấy sẽ có hành động để cứu giá cổ phiếu. Thật nực cười! Vị CEO tài năng đó đã ngồi ở vị trí đó từ tuần trước, tháng trước, và suốt 6 tháng qua, vậy mà giá cổ phiếu GS vẫn không ngừng lao dốc! Tại sao nó lại phải đột ngột tăng giá vào ngày mai hay tuần tới chỉ vì lý do đó? Hoàn toàn không có bất kỳ cơ sở nào cả. Lời nói đao to búa lớn của gã bán hàng rong trên TV chỉ nhằm phục vụ việc kiếm tiền quảng cáo cho nhà đài.
  • Một chuyên gia khác có thể khuyên bạn mua cổ phiếu ADM hoặc POT với lý do: Châu Phi đang phát triển rất nhanh, mức sống của người dân được nâng cao sẽ đẩy nhu cầu tiêu thụ nông sản lên đột biến. Nhưng sự thật là Châu Phi đã tăng trưởng từ tháng trước, 6 tháng trước, chứ đâu phải đến ngày hôm nay mới bắt đầu!
  • Bất cứ khi nào bạn nghe thấy một chuyên gia ba hoa về những "phát hiện vĩ mô sâu sắc" của anh ta, cách tốt nhất là hãy coi anh ta như một kẻ ngốc đang làm trò giải trí để kiếm tiền tài trợ cho nhà đài.
  • Thay vào đó, việc của bạn cực kỳ đơn giản: Hãy nhìn vào biểu đồ.
    • Nếu thị trường đang tăng: Tìm điểm để Mua.
    • Nếu thị trường đang giảm: Tìm điểm để Bán.
  • Thị trường phức tạp hơn rất nhiều so với những mẩu tin tức đơn lẻ trên TV. Giá chạy vì hàng trăm yếu tố mà các chuyên gia không tài nào biết hết được. Mọi yếu tố cơ bản đều đã được thể hiện trọn vẹn trong Price Action.
  • Hãy nhìn biểu đồ để biết các tổ chức lớn – những bộ óc thông minh hơn gã hề trên TV gấp ngàn lần và nắm giữ lượng tiền đủ để định đoạt cuộc chơi – đang hành động ra sao. Họ phân tích dữ liệu bằng mô hình toán học nghiêm ngặt chứ không chơi trò đoán mò. Hãy đi theo dấu chân của dòng tiền lớn, đừng nghe chuyên gia truyền hình. Biểu đồ không bao giờ biết nói dối.
  • (Nói thêm: Bản thân phân tích cơ bản thực chất cũng là một dạng phân tích kỹ thuật. Những trader theo trường phái cơ bản cũng ra quyết định dựa trên các biểu đồ: biểu đồ tăng trưởng lợi nhuận, tăng trưởng nợ vay, doanh thu, biên lợi nhuận... Họ cũng phải đo đạc động lượng, độ dốc và đường xu hướng của các chỉ số đó. Do đó, họ thực chất là những nhà kỹ thuật nhưng không chịu thừa nhận, và họ thường tỏ ra coi thường việc phân tích kỹ thuật chỉ dựa thuần túy vào biến động giá).

11. Cơ Chế Khớp Lệnh: Tại Sao Giá Di Chuyển Được 1 Tick?​

THUẬT NGỮ DÀNH CHO NGƯỜI MỚI:

  • Bid (Giá chào mua): Mức giá cao nhất mà người mua sẵn sàng trả tại thời điểm đó.
  • Offer / Ask (Giá chào bán): Mức giá thấp nhất mà người bán sẵn sàng chấp nhận bán tại thời điểm đó.
  • Buying Pressure (Áp lực mua): Khối lượng và sự quyết liệt áp đảo từ phe mua khiến giá bị đẩy lên.
  • Market Depth (Độ sâu thị trường / Sổ lệnh): Bảng hiển thị khối lượng các lệnh chờ mua (Bid) và chờ bán (Offer) đang nằm tại các mức giá khác nhau phía trên và phía dưới giá hiện tại.

Tại sao giá trên biểu đồ lại có thể nhích lên được 1 tick?

  1. Lý do là: Tại mức giá hiện tại, tổng khối lượng đặt mua (Bid) đang lớn hơn tổng khối lượng chào bán (Offer).
  2. Trong đó, có những người mua quyết liệt đến mức sẵn sàng trả mức giá cao hơn nữa để đảm bảo lệnh của mình được khớp ngay lập tức. Hiện tượng này thường được gọi là: thị trường có nhiều người mua hơn người bán, phe mua đang nắm quyền kiểm soát, hoặc xuất hiện Áp lực mua (Buying Pressure).
  3. Khi toàn bộ các lệnh bán ở mức giá hiện tại đã bị phe mua quét sạch, những người mua đến sau buộc phải đối mặt với lựa chọn: Họ có chấp nhận mua ở mức giá cao hơn 1 tick hay không?
  4. Nếu họ sẵn sàng mua giá cao, họ sẽ tiếp tục nâng giá Bid lên cao hơn 1 tick.
  5. Mức giá mới cao hơn này sẽ buộc toàn bộ những người tham gia thị trường phải định giá lại tình hình:
    • Nếu khối lượng Bid vẫn tiếp tục áp đảo Offer, giá sẽ tiếp tục bị đẩy lên cao hơn nữa vì người bán không có đủ số lượng hợp đồng tại mức giá đó để đáp ứng lòng tham của phe mua.
    • Đến một mức giá đủ cao, phe mua bắt đầu cảm thấy hài lòng và chủ động đặt lệnh bán chốt lời từng phần (Offer). Đồng thời, phe bán nhận thấy mức giá này đã quá hời để mở vị thế Short, nên họ ồ ạt đặt lệnh bán ra nhiều hơn số lượng mà phe mua sẵn lòng hấp thụ.
    • Khi lượng Offer chào bán bắt đầu vượt trội (gồm người cũ chốt lời và người mới bán khống), toàn bộ lệnh mua ở mức giá đỉnh sẽ được khớp hết, nhưng vẫn còn dư ra rất nhiều người muốn bán mà không tìm được ai mua.
    • Lúc này, mức giá Bid bắt buộc phải tụt xuống thấp hơn 1 tick. Nếu có người bán chấp nhận bán tháo ở mức giá thấp này, mức giá đó sẽ trở thành giá giao dịch khớp lệnh gần nhất mới (Last price).

Bẫy Ảo Tưởng Về Độ Sâu Thị Trường (Market Depth):​

Nhiều trader mới bước chân vào nghề thường lầm tưởng rằng việc quan sát Độ sâu thị trường (Market Depth / Price Ladder) sẽ mang lại cho họ lợi thế vượt trội. Nhìn vào sổ lệnh, họ thấy được khối lượng chờ khớp ở từng tick bên trên và bên dưới giá hiện tại, và nghĩ rằng có thể nương theo dòng tiền đó để kiếm ăn.

Họ đã quên mất một sự thật tàn nhẫn: Thị trường ngày nay hoàn toàn bị chi phối bởi các thuật toán máy tính (Algorithms).

  • Các kỹ sư lập trình thuật toán luôn săn lùng mọi lợi thế dù là nhỏ nhất.
  • Cuộc chơi của các cỗ máy là xử lý lượng dữ liệu khổng lồ trong vài phần triệu giây để chớp lấy lợi nhuận chỉ vỏn vẹn 1 hoặc 2 tick, lặp đi lặp lại 1.000 lần mỗi ngày với tỷ lệ thắng chỉ cần 55%.
  • Một trader cá nhân bằng xương bằng thịt, mắt thịt tai nghe, chắc chắn sẽ luôn luôn là kẻ thất bại hoàn toàn nếu cố chạy đua với máy tính trong trò chơi này.
  • Bạn nhìn vào sổ lệnh nhưng không thể nào biết được con số đó là khối lượng thật, hay chỉ là cái bẫy thanh khoản ảo (Spoofing) do một cỗ máy dựng lên để bẫy những cỗ máy khác và bẫy chính bạn.
  • Đó là lý do bạn hầu như không bao giờ thấy các trader chuyên nghiệp nhắc đến việc sử dụng Market Depth để ra quyết định. Nó thực sự không có giá trị thực chiến. Nếu cố phân tích nó, bạn sẽ bị phân tâm, bỏ lỡ những cơ hội vào lệnh tuyệt vời trên biểu đồ nến – nơi có tỷ lệ Risk/Reward (Rủi ro/Phần thưởng) và xác suất thắng cao hơn rất nhiều. Lời khuyên chân thành: Hãy chỉ tham gia vào những trận chiến mà bạn biết chắc mình có cơ hội chiến thắng.

12. Mối Quan Hệ Giữa Dòng Tiền Tổ Chức Và Price Action​

Các tổ chức tài chính lớn không ngồi dán mắt vào từng tick của cổ phiếu Apple (AAPL) hay quỹ chỉ số S&P 500 (SPY) trên biểu đồ 1 phút để chờ đợi một mô hình hồi hai chân (Two-legged pullback) rồi mới bấm lệnh.

Thực tế diễn ra như sau:

  • Họ có một núi hợp đồng và cổ phiếu khổng lồ bắt buộc phải gom đủ hoặc xả hết trong ngày theo yêu cầu của khách hàng. Nhiệm vụ sống còn của họ là khớp hết đống lệnh đó ở mức giá trung bình tốt nhất có thể.
  • Price Action chỉ là một trong số rất nhiều yếu tố họ cân nhắc. Có tổ chức dùng nhiều, có tổ chức dùng ít, và có những quỹ hoàn toàn không thèm quan tâm đến Price Action. Họ có các mô hình toán học và hệ thống tự động để quyết định thời điểm và khối lượng giải ngân.
  • Do đó: Hành động giá (Price Action) mà chúng ta thấy trên biểu đồ chính là HỆ QUẢ (kết quả) từ các giao dịch của tổ chức, chứ Price Action rất hiếm khi là NGUYÊN NHÂN khiến các tổ chức ra tay.
  • Một setup vào lệnh đẹp mắt thực chất là giai đoạn đầu của một đợt sóng vốn dĩ đã được dòng tiền ngầm kích hoạt từ trước. Việc đọc Price Action cho phép trader nhỏ lẻ nhanh nhạy "nhảy lên tàu" thật sớm để ăn theo con sóng đó. Khi con sóng bắt đầu rõ ràng, nhiều trader khác sẽ ùa vào đẩy động lượng đi xa hơn nữa.

Kiếm Tiền Từ Những Kẻ Bị Sập Bẫy:​

Tổ chức giao dịch vì hàng triệu lý do khác nhau mà bạn không cần bận tâm. Tuy nhiên, có một lý do bạn bắt buộc phải để ý, vì nó giúp bạn kiếm được tiền từ những trader bị sập bẫy:

  • Ví dụ: Bạn phát hiện ra có một lượng lớn các lệnh cắt lỗ (Protective stops) của những người vừa Mua đang nằm tập trung ở mức giá dưới đáy cây nến gần nhất đúng 1 tick.
  • Nếu giá chạm mức đó, toàn bộ những người này sẽ bị dính cắt lỗ và biến thành người bán tháo.
  • Bạn hãy chủ động đặt sẵn một lệnh Chờ bán (Sell Stop) ngay tại mức giá đó. Khi bẫy sập, thị trường cắn stop loss của đám đông, lực bán tháo cưỡng bức sẽ đẩy giá lao dốc cực nhanh, mang lại khoản lợi nhuận tức thì cho bạn.

Tổ Chức "Mua Và Nắm Giữ", Họ Không Lướt Sóng Vụn Vặt:​

  • Các quỹ tương hỗ khổng lồ như Vanguard hay Fidelity khi nhận tiền của khách hàng để mua cổ phiếu, mục tiêu của họ là sở hữu cổ phiếu đó đến cuối ngày. Khách hàng gửi tiền vào quỹ tương hỗ không phải để các nhà quản lý quỹ chơi trò lướt sóng trong ngày (Day trade) rồi ôm một đống tiền mặt lúc đóng cửa.
  • Vì vậy, họ mua là để nắm giữ lâu dài (Buy and Hold). Sau lượt mua đầu tiên, họ vẫn còn cả một lượng tiền khổng lồ cần giải ngân tiếp. Họ sẽ tận dụng những nhịp giá hồi nhẹ (Pullback) để tiếp tục gom thêm hàng. Nếu thị trường tăng một mạch không có nhịp hồi, họ sẽ buộc phải tiếp tục mua đuổi giá lên cao.

13. Tại Sao Lại Có Người Mua Đu Đỉnh Hoặc Bán Đúng Đáy?​

Một câu hỏi mà những người mới luôn thắc mắc là: Tại sao lại có những kẻ chấp nhận mua ở mức giá cao nhất của một xu hướng tăng, hoặc bán tống bán tháo ở ngay đáy thấp nhất của một xu hướng giảm?

Có các nguyên nhân sau:

  1. Do thuật toán máy tính: Các chương trình giao dịch tự động của các quỹ đã mua sinh lời liên tục trên suốt hành trình tăng giá. Chúng được lập trình để tiếp tục mua cho đến khi nào xu hướng tăng chính thức gãy đổ hoàn toàn. Cú mua ở cây nến đỉnh chóp có thể bị lỗ, nhưng lợi nhuận khổng lồ từ toàn bộ các lệnh mua thành công trước đó đã thừa sức bù đắp cho khoản lỗ nhỏ này. Cần nhớ rằng: Mọi hệ thống giao dịch tự động đều có tỷ lệ thua từ 30% đến 70%, và cú mua đỉnh đó chỉ đơn giản là một trong những lần thua bình thường của hệ thống.
  2. Do các công ty HFT lướt sóng 1 tick: Các công ty giao dịch tần suất cao luôn sẵn sàng mua sát mức kháng cự (chỉ cách đỉnh 1-2 tick) để cố gắng ăn trọn vẹn tick giá cuối cùng nếu thuật toán của họ tính toán thấy vẫn có lợi nhuận.
  3. Do hoạt động phòng vệ giá (Hedging): Một tổ chức lớn có thể chấp nhận mua đỉnh của thị trường này để làm vị thế phòng ngừa rủi ro (Hedge) cho một danh mục đầu tư khổng lồ khác của họ ở thị trường quyền chọn, trái phiếu, cổ phiếu hay tiền tệ.
  4. Tuyệt đối không phải do nhỏ lẻ: Khối lượng giao dịch của các nhà đầu tư cá nhân nhỏ lẻ chiếm chưa đầy 5% tổng khối lượng tại các điểm đảo chiều lớn của thị trường.

TỔNG KẾT VỀ DÒNG TIỀN TỔ CHỨC:
Việc bạn hiểu rõ các tổ chức chi phối toàn bộ Price Action giúp bạn có thêm niềm tin vững chắc khi vào lệnh. Họ không rảnh để lướt sóng vài tick rồi úp sọt đảo chiều ngay trước mặt bạn. Lệnh vào của bạn thực chất là "đi nhờ xe" (Piggyback) theo dấu chân của họ. Điểm khác biệt duy nhất là: họ nắm giữ dài hạn, còn bạn thì chốt lời ngắn hạn (Scalp) một phần hoặc toàn bộ lệnh của mình.

14. Chiến Lược Quản Lý Vốn Và Lựa Chọn Setup Cho Người Mới​

THUẬT NGỮ DÀNH CHO NGƯỜI MỚI:

  • Swing Trade (Giao dịch theo sóng): Giữ lệnh lâu hơn để ăn trọn một con sóng dài, mục tiêu lợi nhuận thường lớn hơn mức cắt lỗ ít nhất gấp 2 lần.
  • Signal Bar (Nến tín hiệu): Cây nến cho tín hiệu xuất hiện mô hình đảo chiều hoặc tiếp diễn, dùng để xác định điểm đặt lệnh.
  • Entry Bar (Nến vào lệnh): Cây nến mà tại đó lệnh giao dịch của bạn thực sự được thị trường khớp.

Bài Toán Rủi Ro / Lợi Nhuận:​

  • Cảnh báo dành cho Scalper: Nếu một người lướt sóng ngắn đặt mức dừng lỗ (Stop) lớn hơn mức chốt lời (Target), anh ta bắt buộc phải đạt tỷ lệ thắng trên 70% thì mới mong có lãi. Rất hiếm trader trên thế giới có thể duy trì được phong độ thắng 70% một cách ổn định. Vì vậy, người mới tuyệt đối không bao giờ được đặt mức dừng lỗ lớn hơn mức chốt lời.
  • Bạn chỉ nên cân nhắc vào lệnh khi: Lợi nhuận tiềm năng tối thiểu phải bằng với rủi ro cắt lỗ (tỷ lệ 1:1), và bạn phải có niềm tin chắc chắn ít nhất 60% vào setup đó.
  • Lời khuyên tốt nhất cho người mới bắt đầu: Hãy tập trung săn tìm các lệnh Swing Trade – nơi mà mục tiêu lợi nhuận ít nhất phải gấp đôi mức rủi ro cắt lỗ (tỷ lệ Risk/Reward tối thiểu là 1:2).
    • Tỷ lệ thắng của các lệnh Swing thường chỉ dao động từ 40% đến 50%.
    • Một ngày chỉ xuất hiện vài cơ hội như vậy.
    • Nhưng đây là con đường duy nhất giúp bạn kiếm được lợi nhuận bền vững trong dài hạn.
  • Trong các đợt bứt phá (Breakout) cực mạnh, sẽ có những setup Swing đạt tỷ lệ thắng lên tới 60% hoặc cao hơn. Tuy nhiên, người mới rất khó vào được các lệnh này vì diễn biến quá nhanh, nến quá to dẫn đến khoảng dừng lỗ tính theo tiền là rất lớn. Dù vậy, về mặt xác suất toán học, đây là những cơ hội giao dịch tốt nhất mà bạn từng có.

Dấu Hiệu Dòng Tiền Lớn Bảo Vệ Vị Thế:​

  • Các tổ chức tham gia Day trade trong ngày với khối lượng rất lớn. Để có lãi, giá bắt buộc phải chạy nhiều tick theo hướng của họ.
  • Nếu họ đang cố ăn 4 hoặc 8 tick, họ tuyệt đối không thể để thị trường quay đầu đi ngược 15 tick. Do đó, họ sẽ chỉ xuống tiền khi rủi ro đảo chiều là cực thấp.
  • Hiện tượng nến hồi kiểm định cực đoan (Test Entry Bar):
    Ví dụ sau khi phe mua khớp lệnh Long, họ thường dời điểm cắt lỗ về dưới đáy của Entry bar đúng 1 tick ngay khi nến này vừa đóng cửa. Rất nhiều trường hợp giá xuất hiện nhịp hồi quay về chạm đúng mép đáy của Entry bar đó nhưng nhất quyết không chịu tụt thêm dù chỉ 1 tick. Điều này chứng minh rằng: Đang có dòng tiền khổng lồ của các tổ chức đứng ra đỡ giá để bảo vệ mức dừng lỗ đó. Họ làm điều này hoàn toàn dựa trên việc đọc cấu trúc Price Action rõ ràng trên biểu đồ.

Ví Dụ Về Setup High 2 Trên Biểu Đồ Emini Khung 5 Phút:​

THUẬT NGỮ DÀNH CHO NGƯỜI MỚI:

  • High 1 / High 2: Cách đếm số lần nến cố gắng bứt phá vượt lên trên đỉnh của cây nến liền trước trong một nhịp điều chỉnh giảm (Bull Flag). High 2 đại diện cho sự kết thúc của một nhịp chỉnh hai sóng (dạng sóng hồi ABC kinh điển).
  1. Trong một xu hướng tăng, thị trường xuất hiện nhịp hồi hai chân dạng sóng ABC.
  2. Khi giá bắt đầu vượt lên trên đỉnh của cây nến trước đó lần thứ hai, rất nhiều trader chuyên nghiệp sẽ kích hoạt lệnh Mua tại mức giá cao hơn đỉnh nến trước đúng 1 tick (đây gọi là điểm vào Long High 2).
  3. Nếu sau đó giá bất ngờ quay đầu đâm thủng đáy sâu nhất của nhịp hồi hai chân này, toàn bộ thị trường sẽ hiểu rằng: Xu hướng tăng tạm thời thất bại, giá nhiều khả năng sẽ rơi thêm một nhịp nữa.
  4. Một trader tổ chức lớn nếu đã lỡ khớp lệnh Mua ở điểm High 2 đó, anh ta sẽ không bao giờ muốn setup này bị phá sản.
  5. Vì vậy, tổ chức đó sẽ liên tục tung tiền ra mua gom thêm trên suốt chặng đường giá rơi, kéo dài cho đến mức giá nằm ngay sát phía trên mức dừng lỗ 1 tick. Đó là minh chứng sống động cho việc các tổ chức sử dụng Price Action để bảo vệ và gia cố cho vị thế Mua của họ.

15. Toàn Cảnh Về Giao Dịch Tần Suất Cao (HFT) Và Thuật Toán (Quant)​

THUẬT NGỮ DÀNH CHO NGƯỜI MỚI:

  • Quant (Quantitative Analyst - Nhà phân tích định lượng): Các chuyên gia toán học, vật lý dùng thuật toán và mô hình thống kê phức tạp để thiết kế hệ thống giao dịch tự động.
  • Nanosecond (Na-nô giây): Một phần một tỷ của một giây ($10^{-9}$ giây). Thước đo tốc độ xử lý của các máy tính HFT.
  • Colocation (Đặt máy chủ đồng địa điểm): Dịch vụ thuê chỗ đặt máy tính giao dịch ngay sát sàn chứng khoán để giảm thiểu độ trễ đường truyền xuống mức gần bằng không.

Hiện nay, một tỷ trọng khổng lồ và không ngừng gia tăng trong tổng khối lượng giao dịch hàng ngày của cổ phiếu, hợp đồng tương lai (Futures), quỹ ETF, tiền tệ, hàng hóa và quyền chọn... đang được thực thi hoàn toàn bởi các công ty Giao dịch tần suất cao (HFT).

Bộ Não Đằng Sau Các Cỗ Máy:​

  • Các thuật toán này được lập trình bởi các Quant. Họ hầu hết là những người có bằng Thạc sĩ hoặc Tiến sĩ về toán học, phân tích định lượng, kỹ thuật máy tính hoặc vật lý lượng tử. Những lập trình viên xuất sắc nhất được trả lương từ 1 triệu USD mỗi năm trở lên.
  • Tùy vào mục đích, có thuật toán chỉ giữ vị thế trong vài phần nghìn giây, có thuật toán nắm giữ từ 1 đến 2 giờ.
  • Các chiến lược họ sử dụng vô cùng đa dạng: từ các mô hình tài chính siêu phức tạp phân tích lượng dữ liệu khổng lồ (Big Data), cho đến các chiến lược đơn giản chỉ là khai thác các sai lệch thống kê ngắn hạn.
  • Mọi ý tưởng đều phải có tính logic tuyệt đối và phải vượt qua quá trình kiểm thử dữ liệu quá khứ (Back-testing) nghiêm ngặt. Nhiều cỗ máy vận hành ở quy mô tốc độ tính bằng na-nô giây (một phần tỷ giây).
  • Do lợi thế cạnh tranh của họ là cực kỳ nhỏ bé nhưng số tiền đặt cược lên tới hàng trăm triệu USD, nên giới HFT hoạt động cực kỳ bí mật, kín tiếng và toàn những bộ óc siêu việt.

Câu Chuyện Phóng Sự 60 Minutes (CBS) Tháng 10 Năm 2010:​

Chương trình truyền hình nổi tiếng 60 Minutes từng làm một phóng sự chấn động vào tháng 10 năm 2010. Họ công bố rằng: Có tới 70% tổng khối lượng giao dịch và hơn 1 tỷ cổ phiếu mỗi ngày được thực hiện bởi các chương trình HFT.

  • Con số này có phần gây hiểu lầm, bởi vì HFT siêu ngắn chỉ là một nhánh trong thế giới giao dịch thuật toán. 70% đó bao gồm cả các hệ thống thuật toán nắm giữ dài hạn hơn.
  • Điểm chung là: Cả hệ thống HFT chớp nhoáng lẫn hệ thống thuật toán dài hạn đều do các nhà toán học Quant thiết kế ra.
  • Những người này hoàn toàn không quan tâm đến biểu đồ nến, cũng chẳng bận tâm đến tin tức cơ bản. Họ chỉ quan tâm đến các khuynh hướng thống kê ngắn hạn của thị trường. Họ thậm chí không thèm mở biểu đồ 5 phút ra xem. Do đó, các thuật toán vi mô này hoàn toàn không dính dáng gì đến những cây nến bạn đang quan sát.

Ví Dụ Thực Tế Từ Công Ty Tradeworx:​

Trong phóng sự trên, 60 Minutes đã phỏng vấn người đứng đầu Tradeworx – một công ty HFT nhỏ gồm toàn các nhà toán học và chuyên gia định lượng:

  • Công ty này giao dịch tới 40 triệu cổ phiếu mỗi ngày trên một danh mục gồm 4.500 mã cổ phiếu.
  • Tính trung bình, mỗi mã cổ phiếu họ giao dịch khoảng 10.000 cổ phiếu mỗi ngày.
  • Mục tiêu của họ chỉ là kiếm 1 xu (cent) hoặc một phần nhỏ của 1 xu trên mỗi lệnh. Họ chỉ giữ lệnh từ vài giây đến vài phút, và kích thước mỗi lệnh là rất nhỏ. Toàn bộ lệnh do máy tính tự xử lý vì cơ hội chỉ lóe lên trong một phần nhỏ của giây, con người không thể bấm tay kịp.
  • Trong số 4.500 mã cổ phiếu đó, có những công ty xếp hạng chót với thanh khoản cực kỳ èo uột, cả ngày chỉ giao dịch được vài trăm ngàn cổ phiếu. Nếu Tradeworx giao dịch 10.000 cổ phiếu và 50 công ty HFT khác cũng làm điều tương tự, tổng khối lượng sẽ lên tới 5 triệu cổ phiếu (vượt xa thanh khoản thực của công ty đó).
  • Do đó, trên thực tế, Tradeworx chỉ giao dịch những lệnh nhỏ cỡ 1.000 cổ phiếu hoặc ít hơn cho mỗi lần khớp đối với các cổ phiếu thanh khoản thấp. Còn ở các mã cổ phiếu lớn có thanh khoản hàng chục triệu đơn vị mỗi ngày, họ sẽ đánh khối lượng lớn hơn và với tần suất dày đặc hơn.

Nguyên Lý Kiếm Tiền Giống Hệt Sòng Bạc (Casino):​

Lợi thế của các hệ thống thuật toán luôn rất mỏng manh, nhưng nó lại có độ chắc chắn tuyệt đối về mặt toán học:

  • Nếu bạn sở hữu một lợi thế nhỏ nhưng lặp lại nó hàng ngàn lần mỗi ngày, bạn sẽ tạo ra dòng lợi nhuận cực kỳ ổn định.
  • Đây chính là cách các sòng bạc kiếm tiền: Trong hầu hết các trò chơi, tỷ lệ thắng của sòng bạc (House Edge) chỉ nhỉnh hơn người chơi khoảng 3% hoặc ít hơn. Nhưng sòng bạc nắm chắc hơn 99% khả năng rằng lợi thế 3% này là thật chứ không phải ăn may.
  • Nếu một sòng bạc chỉ đón đúng một vị khách duy nhất, và ông ta đặt cược sinh tử 1 tỷ USD vào một ván cược, sòng bạc sẽ đối mặt với 47% nguy cơ bị phá sản ngay lập tức. Nhưng khi có hàng ngàn người đánh bạc đặt hàng triệu ván cược nhỏ mỗi ngày, xác suất toán học phát huy tác dụng và sòng bạc chắc chắn sẽ thu về núi tiền đều đặn. Các công ty HFT vận hành y hệt như vậy.
  • Chiến lược giả định mà người đứng đầu Tradeworx tiết lộ: Trong rổ 4.500 cổ phiếu, thuật toán sẽ tự động Mua 5 USD giá trị của bất kỳ cổ phiếu nào vừa giảm 5% trong tuần qua, và đồng thời Short 10 USD giá trị của bất kỳ cổ phiếu nào vừa tăng 10% trong tuần qua.
  • Số lệnh thắng chỉ cần nhỉnh hơn số lệnh thua một chút xíu. Nhưng khi lặp lại với tần suất khổng lồ, nó tạo ra lợi nhuận bền vững. Vị giám đốc này cho biết công ty ông có thể thua 2 hoặc 3 ngày liên tiếp, nhưng chưa từng có một tháng nào bị lỗ. Thậm chí, có công ty HFT được ghi nhận là đã kiếm được tiền đều đặn mỗi ngày suốt 4 năm liên tục không nghỉ.
  • Họ liên tục kiểm thử mọi dữ liệu: biên độ chênh lệch mua bán (Spread), khối lượng, mối tương quan giữa các thị trường... Nếu phát hiện ra có kẽ hở lợi thế, họ sẽ khai thác triệt để cho đến khi kẽ hở đó biến mất.

Cuộc Đua Tốc Độ Từng Mili-giây:​

  • Các công ty này nắm bắt được thông tin về dòng lệnh trước những người khác vài phần nghìn giây (mili-giây). Họ sẵn sàng chi hàng chục ngàn USD mỗi tháng chỉ để đặt máy chủ vật lý ở khoảng cách gần sàn giao dịch nhất có thể (Colocation). Mỗi một phần nghìn giây họ mua thêm được sẽ làm gia tăng lợi thế kiếm tiền.
  • Siêu máy tính của họ tự động đặt và hủy hàng ngàn lệnh giả mỗi giây để "thăm dò" hướng đi sắp tới của thị trường, sau đó nhảy vào cướp vị thế thật nhanh rồi rút lui êm đẹp.
  • Lợi ích đối với trader nhỏ lẻ: Khối lượng giao dịch khổng lồ từ các cỗ máy HFT đã tạo ra một bể thanh khoản cực lớn, giúp mức chênh lệch giữa giá mua và giá bán (Spread) bị ép xuống cực nhỏ, giúp trader cá nhân tiết kiệm được rất nhiều chi phí giao dịch khi ra vào lệnh.

16. Kỷ Nguyên Thuật Toán Xử Lý Tin Tức Và Lời Khuyên Dành Cho Trader Nhỏ Lẻ​

Công ty Dow Jones & Company hiện đã cung cấp dịch vụ tin tức chuyên biệt mang tên Lexicon:

  • Lexicon quét toàn bộ các bài báo tài chính của hãng Dow Jones và chuyển hóa nội dung tin tức thành định dạng dữ liệu thô mà máy tính có thể đọc hiểu được.
  • Các thuật toán sẽ hấp thụ dữ liệu này và tự động đưa ra quyết định Mua hoặc Bán cổ phiếu chỉ trong vài phần nhỏ của một giây.
  • Các thuật toán dài hạn hơn thì liên tục đào bới các báo cáo kết quả kinh doanh, hiệu quả tài chính doanh nghiệp để ra quyết định. Một số nơi áp dụng phần mềm tối ưu hóa tiến hóa vi phân (differential evolutionary optimization software) để liên tục sàng lọc và tinh chỉnh dữ liệu cho đến khi đạt độ tin cậy toán học nhất định rồi mới tự động khớp lệnh.
  • Khi các tổ chức cần đi những khối lệnh khổng lồ, phần mềm sẽ tự động xé nhỏ lệnh ra thành hàng trăm lệnh con nhằm che giấu hành tung. Lập tức, các thuật toán săn mồi (predatory trading algorithms) của đối thủ sẽ vào cuộc để giải mã xem khối lượng ngầm đó đang cố giấu giếm điều gì.

Trader Cá Nhân Hoàn Toàn Bất Lực Trước Tin Tức Cực Nhanh:​

Một trader cá nhân bằng da bằng thịt không bao giờ có thể đọc xong một bản báo cáo tài chính, phân tích các tác động vĩ mô và kịp bấm lệnh trên biểu đồ 5 phút:

  • Máy tính đã xử lý xong và gom sạch thanh khoản trước bạn cả vạn dặm. Trong cuộc chơi tốc độ xử lý tin tức này, đối thủ của bạn có lợi thế tuyệt đối, đồng nghĩa với việc bạn ở thế bất lợi hoàn toàn (bạn có 0% lợi thế).
  • Khi thấy mình không có lợi thế, cách khôn ngoan nhất là không tham gia giao dịch ngay tại thời điểm tin vừa bắn ra.
  • Tuy nhiên, bạn vẫn có thể kiếm được tiền từ tin tức đó bằng cách: Hãy kiên nhẫn nhìn vào biểu đồ nến. Hàng ngàn cỗ máy sau khi phân tích xong sẽ hành động, và hành động đó sẽ vẽ thành nến trên biểu đồ. Biểu đồ sẽ cho bạn thấy sự đồng thuận chung của giới thuật toán về việc tin tức đó là tốt hay xấu. Việc của bạn là bơi theo dòng nước mà máy tính đã tạo ra.

Lợi Thế Thể Lực Của Máy Tính Vào Cuối Phiên:​

Vào khung giờ giao dịch cuối cùng của ngày:

  • Trader con người sau nhiều giờ tập trung căng thẳng sẽ rơi vào trạng thái mệt mỏi, phản xạ chậm chạp và ngại ngùng trong việc bấm lệnh.
  • Ngược lại, máy tính không bao giờ biết mệt. Chúng hoạt động hiệu quả và chính xác ở giây cuối cùng của phiên y hệt như giây mở cửa đầu ngày.
  • Nếu nhận thấy bản thân không ở trạng thái minh mẫn nhất (thường rơi vào 1 tiếng cuối phiên), lợi thế của bạn đã biến mất. Bạn chỉ nên vào lệnh lúc này nếu cả bản thân bạn đang rất tỉnh táo VÀ setup trên biểu đồ phải đạt độ tin cậy cực kỳ cao.

17. Nghịch Lý Của HFT, Sự Quán Tính Và Hiện Tượng Bùng Nổ Cực Đoan​

Nguy Cơ "Giết Chết Con Ngỗng Đẻ Trứng Vàng":​

Các công ty HFT dựa hoàn toàn vào các thống kê trong quá khứ và cách thị trường phản ứng trong vài tuần gần nhất:

  • Nếu biên độ dao động hàng ngày của thị trường bị co hẹp lại, chỉ còn bằng 1/3 mức trung bình dài hạn, trạng thái này không thể kéo dài mãi mãi.
  • Cuối cùng, các công ty HFT sẽ cùng tìm ra một công thức để vắt kiệt lợi nhuận trong những ngày biên độ hẹp đó. Khi tất cả các thuật toán đều cùng làm một việc tại cùng một thời điểm, trên thị trường sẽ không còn đủ khối lượng ở phía đối ứng để nhận lệnh của họ nữa.
  • Hệ quả là: các cỗ máy hoặc không khớp được lệnh, hoặc phải khớp ở mức giá tệ hơn rất nhiều, dẫn đến việc họ bị sụt giảm lợi nhuận hoặc thậm chí thua lỗ. Điều này sẽ lại ép hành vi của Price Action phải biến đổi sang một trạng thái mới.

Mối Thù Hằn Của Các Trader Truyền Thống:​

Nhiều trader tổ chức gạo cội chuyên khớp lệnh lớn cho khách hàng tỏ ra vô cùng giận dữ với giới HFT. Nhưng tôi tin rằng phần lớn sự tức giận đó xuất phát từ sự ghen tị:

  • Các trader truyền thống từng là bá chủ ngồi ở đỉnh chuỗi thức ăn, nắm quyền định đoạt thị trường. Nhưng thời thế đã đổi thay.
  • Họ nhìn thấy các chuyên gia toán học Quant kiếm được nhiều tiền hơn, ổn định hơn, bằng một phương pháp hoàn toàn phớt lờ các giá trị phân tích cơ bản mà Phố Wall tôn thờ hàng trăm năm qua.
  • Tiền của khách hàng đang bị rút dần khỏi tay các trader truyền thống để chuyển sang các quỹ giao dịch thuật toán HFT. Dù vậy, đối với cá nhân tôi, mục tiêu tối thượng là kiếm tiền: tôi rất hoan nghênh lượng thanh khoản dồi dào mà HFT mang lại, và tôi cực kỳ thích thú với những cú co giật quét sóng mạnh mẽ mà chúng tạo ra hàng ngày.

Mặt Tối Của Thị Trường:​

Trước đây, các nhà tạo lập thị trường truyền thống (Market Makers) từng bị chỉ trích nặng nề vì thói quen "bỏ chạy", không chịu đứng ra nhận lệnh đối ứng khi thị trường sụp đổ – đúng vào thời điểm các trader cần thanh khoản nhất.

Ngày nay, HFT đã thay thế vị trí đó, nhưng thị trường lại xuất hiện những mối lo ngại mới về:

  • Dark Pool (vùng giao dịch bóng tối - các sàn nội bộ không công khai sổ lệnh).
  • Flash Trading (giao dịch chớp nhoáng).
  • Crossover Network (mạng lưới khớp lệnh chéo).
  • Front-running (chạy trước đón đầu lệnh của khách hàng).

Tuy nhiên, các hành vi phi lý này nhiều khả năng sẽ bị chính phủ liên bang ban hành luật để siết chặt và triệt tiêu dần, nên về lâu dài chúng không phải là mối đe dọa quá lớn đối với trader nhỏ lẻ.

Quán Tính Thị Trường (Market Inertia):​

Thị trường luôn có một đặc tính gọi là Quán tính: Nó có xu hướng tiếp tục làm những gì nó đang làm:

  • Một xu hướng (Trend) thường sẽ có xác suất tiếp diễn cao hơn là đảo chiều. Các thuật toán hiểu rất rõ điều này nên liên tục bơm lệnh đánh thuận xu hướng (With-trend), vô tình làm cho xu hướng càng trở nên bền bỉ hơn và các nhịp hồi phục (Pullback) ngày càng ngắn lại.
  • Tương tự, hầu hết mọi nỗ lực phá vỡ (Breakout) thoát ra khỏi một vùng đi ngang (Trading Range) đều sẽ kết thúc trong thất bại. Sự thất bại này càng dễ xảy ra hơn khi có một lượng vốn khổng lồ từ các thuật toán được lập trình sẵn để đánh cược rằng các cú breakout đó sẽ xịt.

Hiện Tượng Cực Đoan (Excess) Và Quy Luật Hồi Quy Về Trung Bình:​

Dù thị trường có quán tính mạnh đến đâu, đến một thời điểm nào đó, hành vi giá sẽ bị đẩy lên mức quá đà (Cực đoan - Excess):

  • Ví dụ thực tế: Trên biểu đồ ngày của quỹ SPY, giá nằm trong một kênh giá tăng (Bull channel) và suốt 45 ngày liên tiếp không một lần nào chạm vào đường trung bình động (Moving Average). Trong lịch sử 10 năm qua, hiện tượng bất thường này chỉ xảy ra đúng 1 lần duy nhất!
  • Bất kỳ điều gì rơi vào trạng thái cực đoan đều không thể duy trì được lâu. Thị trường có thể không biết đi xa bao nhiêu là đủ, nhưng nó cực kỳ nhạy bén trong việc nhận biết khi nào một trạng thái đã bị kéo căng quá mức.
  • Cực đoan chính là cơ hội: Khi có đủ số lượng tổ chức nhận thấy sự bất thường, họ sẽ coi đó là một lợi thế toán học và đồng loạt đặt cược vào một cú Hồi quy về mức trung bình (Mean Reversion):
    • Phe bán mạnh sẽ nhảy vào Short và liên tục nhồi thêm lệnh ở giá cao hơn khi số ngày giá nằm cách xa đường trung bình ngày càng trở nên phi lý.
    • Phe mua mạnh nhìn thấy sự bất thường cũng sẽ dừng mua đuổi, bắt đầu chốt lời và kiên quyết đứng ngoài chờ cho đến khi giá điều chỉnh rơi về chạm lại đường trung bình động mới xem xét mua lại.
  • Trạng thái cực đoan có thể xuất hiện dưới vô vàn hình thái: số lượng các cây nến giảm (Bear trend bar) xuất hiện liên tiếp quá nhiều; số ngày liên tiếp có biên độ co lại bằng một nửa hoặc giãn to gấp đôi bình thường; số lượng nến liên tiếp có đỉnh, đáy hoặc giá đóng cửa cao hơn nến trước... Các tổ chức luôn theo dõi những dị biệt này để Fade (đánh chặn đảo chiều). Ngoài ra, sự cực đoan này cũng sẽ khiến các chỉ báo kỹ thuật rơi vào vùng quá mua/quá bán nặng nề, lôi kéo thêm nhóm trader dùng chỉ báo tham gia đánh đảo chiều.

CẢNH BÁO QUAN TRỌNG CỦA AL BROOKS:
Đúng là sự cực đoan chắc chắn sẽ phải kết thúc. Nhưng trừ khi bạn đã đạt trình độ đọc Price Action đến mức thượng thừa, TUYỆT ĐỐI ĐỪNG BAO GIỜ CỐ ĐÁNH CHẶN (FADE) MỘT XU HƯỚNG MẠNH.
Bởi vì: Thị trường hoàn toàn có khả năng duy trì trạng thái phi lý, bất thường của nó lâu hơn rất nhiều so với khoảng thời gian mà tài khoản của bạn có thể gồng lỗ để tồn tại!

18. Hình PI.1: Giải Phẫu Nhịp Hồi Hai Chân (Two-Legged Pullback) Và Kỹ Thuật Đếm Nến​

TẢI BIỂU ĐỒ NGUYÊN BẢN:
Hình PI.1 và toàn bộ các biểu đồ thực hành trong cuốn sách này được tác giả cung cấp đầy đủ tại địa chỉ: www.wiley.com/go/tradingtrends. Bạn đọc có thể tải về và phóng to để quan sát rõ từng chi tiết vi mô.

HÌNH PI.1: Two-Legged Pullback (Nhịp hồi hai chân)​

       [Bar 2] Đỉnh Trend Tăng
         /\
        /  \         [Bar 4] Chân B
       /    \ [Bar 3]   /\
      /      \ Chân A  /  \
     /        \_______/    \ [Bar 5] Chân C
    /                       \_______/  --> [Bar tiếp theo] VÀO LONG HIGH 2
   /                                       (Buy Stop trên đỉnh Bar 5)
[Bar 1]
-------------------------------------------------------------------------
Xu hướng Giảm:
[Bar 10]
   \
    \      Chân A [Bar 12]     Chân C (trước Bar 14)
     \         /\                 /\
      \       /  \ [Bar 13]      /  \
       \_____/    \ Chân B      /    \
                   \___________/      \ --> [Bar 15] VÀO SHORT LOW 2
                                            (Sell Stop dưới đáy nến trước)

Các nhịp điều chỉnh hai chân (Two-legged corrections) là những thiết lập vào lệnh thuận xu hướng có độ tin cậy cực cao. Phương pháp đếm nến sẽ được hướng dẫn chi tiết ở cuốn sách thứ hai, nhưng vì mô hình sóng hồi ABC xuất hiện trên hầu hết mọi biểu đồ nên chúng ta sẽ mổ xẻ ngắn gọn ngay tại đây:

1. Phân Tích Nhịp Hồi Trong Xu Hướng Tăng (Bull Flag):​

  • Quan sát Hình PI.1: Sau một đà tăng giá cực mạnh đẩy lên đến đỉnh Bar 2, thị trường xuất hiện nhịp giảm đầu tiên rơi về đáy Bar 3.
  • Cú giảm về Bar 3 này được tính là Chân A của nhịp hồi ABC.
  • Tiếp theo, một đợt phục hồi ngắn đẩy giá nhích lên đến đỉnh Bar 4, đây chính là Chân B.
  • Sau đó, giá lại quay đầu sụt giảm lần thứ hai rơi về đáy Bar 5, tạo thành Chân C.
  • Tuy nhiên, trên thực tế, rất nhiều nhịp hồi không tạo thành cấu trúc sóng ABC đẹp như tranh vẽ; có nhịp chỉ có 1 chân, có nhịp lại dây dưa kéo dài tới 3 hoặc 4 chân. Nếu chúng ta gọi một nhịp hồi 4 chân là ABCDE thì quá cồng kềnh và bất tiện. Do đó, chúng ta sử dụng phương pháp đếm nến (High 1, High 2...):
    • Trong một con sóng tăng, khi giá bắt đầu xuất hiện nhịp hồi (ví dụ hồi về Bar 3): cây nến đầu tiên có giá vượt lên trên đỉnh của cây nến liền trước nó được gọi là Điểm vào Long High 1. Trong hình, Bar 4 chính là một ví dụ về điểm vào High 1; cây nến nằm ngay sau Bar 7 cũng là một điểm High 1.
    • Nếu nhịp hồi tiếp tục cắm sâu xuống để tạo thêm chân giảm thứ hai (như trường hợp rơi về Bar 5): thì cây nến đầu tiên vượt lên trên đỉnh của cây nến trước nó sẽ được gọi là Điểm vào Long High 2. Cây nến nằm ngay sau Bar 5 chính là điểm kích hoạt vào lệnh Long High 2; tương tự, cây nến nằm sau Bar 9 cũng là một điểm vào Long High 2.
    • Do đó, bản thân Bar 5 và Bar 9 được gọi là các cây nến thiết lập mua (Buy setup) hoặc cây nến tín hiệu (Signal bar) cho mô hình High 2.
    • Nếu đợt cờ tăng này còn xuất hiện thêm một chân giảm thứ ba, điểm kích hoạt vượt đỉnh sau đó sẽ là High 3. Nếu có thêm chân thứ tư rồi mới quay đầu tăng, đó sẽ là điểm vào High 4.

2. Phân Tích Nhịp Hồi Trong Xu Hướng Giảm (Bear Flag):​

  • Khi thị trường đang nằm trong một con sóng giảm mạnh (như đợt sụt dốc bắt đầu từ Bar 10):
  • Nhịp hồi phục đi lên đầu tiên chính là Chân A của mô hình điều chỉnh ABC. Ở đây, Bar 12 (hoặc cây nến nằm ngay trước nó) chính là Chân A.
  • Nhịp giá tụt nhẹ từ đỉnh đó xuống chính là Chân B, thể hiện qua Bar 13.
  • Sau đó, nhịp tăng thứ hai nhú lên tạo thành Chân C, kết thúc ở cây nến nằm ngay trước Bar 14. Đây là một cấu trúc ABC đi ngang; trong thực tế, việc Chân C không thể vượt qua được đỉnh của Chân A trong một nhịp hồi ABC là chuyện rất thường gặp.
  • Bar 13 được tính là một điểm vào Short Low 1, vì nó là cây nến đầu tiên phá vỡ xuống dưới đáy của cây nến liền trước trong một nhịp cờ giảm.
  • Bar 15 chính là cây nến vào lệnh Short Low 2 (Entry bar).

19. Vi Mô Khớp Lệnh Emini: Bẫy 5-Tick Và Cú Xuất Hiện Của Khối Lệnh 250 Hợp Đồng​

Các đợt sóng lớn trên biểu đồ về cơ bản là không thể ngăn cản. Tuy nhiên, các hành động giá vi mô ở từng tick lại được "uốn nắn" bởi một số trader tổ chức chuyên bám sát từng tick hoặc các thuật toán được cài đặt để săn các bước giá siêu nhỏ:

  • Ví dụ thực tế khi đánh Scalp trên thị trường Emini:
    Rất nhiều trader Emini đặt mục tiêu chốt lời nhanh là 1 điểm (tương đương 4 tick):
    • Để ăn trọn vẹn 4 tick này, thông thường thị trường bắt buộc phải chạy dôi ra tới 6 tick tính từ đỉnh của cây nến tín hiệu (Signal bar).
    • Lý do: Họ thường đặt lệnh chờ Mua dừng (Buy Stop) tại mức giá cao hơn đỉnh của nến tín hiệu 1 tick.
    • Sau khi khớp, lệnh chốt lời giới hạn (Limit order) của họ sẽ nằm cao hơn giá vừa khớp 4 tick.
    • Nhưng lệnh Limit chốt lời này thường sẽ không thể khớp được nếu giá không chịu giao dịch cao hơn mức giá đó thêm 1 tick nữa (tức là giá phải chạm tới mức 6 tick tính từ đỉnh cây nến tín hiệu).

Hiện Tượng Thất Bại 5-Tick (Five-Tick Failure) Và Khối Lệnh Khủng:​

  • Đôi khi thị trường rướn lên chạm đến tick thứ 5 nhưng dứt khoát không chịu chạm vào tick thứ 6 để cắn lệnh chốt lời của đám đông. Nguy cơ xảy ra một cú Thất bại 5-tick (Five-tick failure) đang cận kề, khiến những người mua bắt đầu toát mồ hôi lo sợ giá sẽ quay đầu giảm.
  • Đột nhiên, trên bảng giao dịch xuất hiện một lệnh khớp mua khổng lồ với khối lượng lên tới 250 hợp đồng Emini, và giá không hề bị tụt xuống dù chỉ 1 tick!
  • Trong thị trường Emini ngày nay, bất kỳ giao dịch nào có quy mô trên 100 hợp đồng đều bắt buộc phải được coi là của các Nhà đầu tư tổ chức. (Cho dù đó có là một trader cá nhân siêu lớn, thì tư duy của anh ta cũng ngang ngửa một tổ chức, và khối lượng anh ta đi là tương đương tổ chức nên ta không cần phân biệt).
  • Việc mức giá vẫn giữ vững được ở tick thứ 5 chứng minh gần như chắc chắn rằng lệnh 250 hợp đồng đó là một lệnh Mua vào của tổ chức.
  • Bởi vì: nếu các tổ chức chọn thời điểm này để bán ra xả hàng vào đầu những người mua đang run rẩy, thị trường sẽ lập tức sụp đổ không phanh.
  • Ngược lại, khi các tổ chức dám vung tiền mua một khối lượng khổng lồ ngay khi giá đã chạy được 5 tick, điều đó có nghĩa là họ kỳ vọng giá sẽ tăng cao hơn mức đó rất nhiều chứ không chỉ dừng lại ở việc ăn thêm 1 tick lẻ.
  • Và thực tế diễn ra: thường chỉ trong vòng 1 phút sau đó, giá sẽ bắn vọt qua tick thứ 6 và kích hoạt một nhịp sóng tăng dài rực rỡ phía sau.
  • Các tổ chức lớn đã chấp nhận mua ngay tại đỉnh ngắn hạn, chứng minh họ tin tưởng giá sẽ còn bùng nổ tiếp và họ sẵn sàng gom thêm hàng khi giá bay cao hơn. Hiện tượng các lệnh Scalp 4 tick thành công diễn ra quá thường xuyên chứng minh rằng: Chính bàn tay gom hàng lướt sóng của các tổ chức là động lực chi phối phần lớn các nhịp scalp trong ngày.

20. Cạm Bẫy Đóng Cửa Nến: 5 Giây Cuối Cùng Quyết Định Tất Cả​

THUẬT NGỮ DÀNH CHO NGƯỜI MỚI:

  • Reversal Bar (Nến đảo chiều): Cây nến có hình dáng cho thấy sự từ chối mạnh mẽ từ một phe và báo hiệu giá sắp quay đầu.
  • Front-running (Cầm đèn chạy trước ô tô): Hành vi hấp tấp nhảy vào lệnh quá sớm khi nến tín hiệu chưa đóng cửa hoàn toàn.

Các trader dày dạn kinh nghiệm luôn dán chặt mắt vào những giây cuối cùng trước khi cây nến của các khung thời gian then chốt đóng cửa, đặc biệt là nến 3 phút, 5 phút, 15 phút và 60 phút.

Quy tắc này cũng đúng tuyệt đối trên các biểu đồ nến theo khối lượng (Volume bar):

  • Ví dụ: Nhiều trader chuyên nghiệp theo dõi biểu đồ nến 10.000 hợp đồng/cây nến của thị trường Hợp đồng tương lai Trái phiếu Chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm (10-Year U.S. Treasury Note Futures).
  • Cây nến này sẽ đóng cửa ngay tại giao dịch đầu tiên chạm hoặc vượt mốc 10.000 hợp đồng (do đó mỗi cây nến hiếm khi có khối lượng chuẩn chằn chặn 10.000 đơn vị).
  • Khi cây nến sắp sửa gom đủ khối lượng để đóng cửa, một cuộc chiến điên cuồng sẽ nổ ra giữa hai phe nhằm bẻ lái diện mạo cuối cùng của cây nến. Một phe sẽ cố gắng hết sức để cây nến đóng cửa trông thật "tăng" (Bullish) hoặc thật "giảm" (Bearish). Ở dạng biểu hiện cơ bản nhất, một cây nến xu hướng tăng mạnh đồng nghĩa với việc phe mua đã làm chủ hoàn toàn cây nến đó.

Bẫy Quét 5 Giây Cuối Cùng:​

Trong các xu hướng mạnh, hiện tượng một cây nến đảo chiều (Reversal bar) bị lật ngược hoàn toàn 180 độ chỉ trong vài giây cuối trước khi đóng nến khung 5 phút là điều xảy ra như cơm bữa:

  • Ví dụ điển hình: Thị trường đang trong một xu hướng giảm rất mạnh. Một thiết lập Mua tiềm năng đang hình thành với một cây nến đảo chiều tăng (Bull reversal bar) cực đẹp, thân nến xanh căng tràn.
  • Nhưng khi đồng hồ đếm ngược chỉ còn đúng 5 giây cuối cùng trước khi đóng nến, một đợt bán tháo ồ ạt ập tới, đạp giá lao dốc thẳng đứng. Cây nến đóng cửa bẹp dí ở ngay mức giá thấp nhất của nó!
  • Toàn bộ những trader hấp tấp, mắc bệnh "cầm đèn chạy trước ô tô" (Front-running) – những kẻ nhảy vào Mua sớm vì ngỡ rằng mình sắp có một cây nến đảo chiều tăng đẹp mắt – đều đã bị sập bẫy và khóa chặt vị thế trong thua lỗ nặng nề.

QUY TẮC BẤT DI BẤT DỊCH CỦA AL BROOKS:
Khi bạn muốn giao dịch ngược xu hướng (Countertrend) chống lại một xu hướng mạnh, bạn BẮT BUỘC PHẢI CHỜ NẾN TÍN HIỆU (SIGNAL BAR) ĐÓNG CỬA HOÀN TOÀN rồi mới được phép đặt lệnh.
Sau khi nến đã đóng cửa, bạn CHỈ ĐƯỢC VÀO LỆNH BẰNG MỘT LỆNH STOP NẰM NGOÀI CÂY NẾN ĐÓ ĐÚNG 1 TICK theo hướng lệnh của bạn (Nếu bạn muốn Mua, hãy đặt lệnh Buy Stop ở mức giá cao hơn đỉnh của cây nến vừa đóng đúng 1 tick).

21. Phương Pháp Học Price Action Hiệu Quả Nhất Và Chiến Lược "Gồng Lãi"​

Phương pháp tốt nhất trên thế giới để rèn luyện khả năng đọc hiểu Price Action là gì?

  • Cách duy nhất là: Hãy in toàn bộ các biểu đồ giá ra giấy, sau đó dùng bút vạch tìm lại tất cả mọi lệnh giao dịch có thể mang lại lợi nhuận.
  • Nếu bạn là một Scalper chuyên lướt sóng nhắm kiếm 50 xu (0.5$) ở cổ phiếu Apple (AAPL) hoặc 2 USD ở cổ phiếu Google (GOOG) trên biểu đồ 5 phút: Hãy lùng sục mọi nhịp chuyển động trong ngày có biên độ đủ để mang lại số lợi nhuận đó.
  • Sau vài tuần kiên trì làm bài tập này, mắt bạn sẽ bắt đầu tự động nhận diện được một số mô hình giá kinh điển lặp đi lặp lại. Những mô hình này cho phép bạn vào lệnh để kiếm mức lợi nhuận trên với một mức rủi ro cắt lỗ tương đương.
  • Nếu mức cắt lỗ bằng mức chốt lời (tỷ lệ 1:1), bạn bắt buộc phải luyện tập sao cho tỷ lệ thắng đạt trên 60% thì mới có thể kiếm được lợi nhuận dài hạn.
  • May mắn thay, có rất nhiều mô hình Price Action chuẩn chỉ mang lại tỷ lệ thành công lên tới 70% hoặc cao hơn. Hơn thế nữa, có rất nhiều thế nến cho phép bạn chủ động kéo mức cắt lỗ từ mép ngoài của nến tín hiệu (Signal bar) dời lên mép ngoài của nến vào lệnh (Entry bar) ngay trong lúc chờ giá chạy về đích, giúp bạn triệt tiêu rủi ro đi rất nhiều.

Chiến Lược Đánh Lệnh Runner (Thả Trôi Lãi):​

  • Bạn nên hướng tới việc săn tìm những lệnh có tiềm năng chạy vượt xa mục tiêu lợi nhuận ban đầu. Do đó, bạn chỉ nên chốt lời từng phần ở mức mục tiêu thứ nhất.
  • Trong giai đoạn đầu học nghề, bạn hãy tập trung dồn sức vào những cơ hội này:
    1. Khi giá đã chạy được một đoạn, hãy dời điểm dừng lỗ về mức hòa vốn (Breakeven) để loại bỏ hoàn toàn rủi ro mất tiền.
    2. Để phần khối lượng còn lại tự do chạy theo sóng (Runner).
  • Nếu làm đúng, bạn sẽ đều đặn có được vài lệnh mỗi tuần mà phần khối lượng thả trôi đó có thể mang lại mức lợi nhuận gấp 4 lần hoặc nhiều hơn so với mục tiêu chốt lời ban đầu của bạn, trước khi thị trường kịp xuất hiện một mô hình nến đảo chiều buộc bạn phải tất toán lệnh.

22. Góc Nhìn Thực Tế Về Fibonacci Và Sóng Elliott​

1. Sự Thật Về Fibonacci (Retracement & Extension):​

Thoái lui và mở rộng Fibonacci bản chất cũng là một phần của Price Action. Tuy nhiên, vì phần lớn các mốc Fibonacci chỉ mang tính xấp xỉ ước chừng và hầu hết đều thất bại, nên chúng chỉ thỉnh thoảng mới có ích trong thực chiến:

  • Ví dụ: Nhịp hồi đầu tiên trong một xu hướng mới thường có xu hướng hồi về mốc 62% của con sóng đẩy đầu tiên. Tuy nhiên, hiện tượng này không xảy ra đủ thường xuyên để bạn mạo hiểm đặt một lệnh chờ giới hạn (Limit order) ngồi canh sẵn ở đó.
  • Đặt lệnh Limit như vậy đồng nghĩa với việc bạn đang cố nhảy vào bắt dao rơi ngược chiều đà lao của thị trường:
    • Ví dụ giá đang rơi tự do và bạn cố tình treo lệnh Limit để mua vào với hy vọng ngây thơ rằng nó sẽ tạo thành một đáy cao hơn (Higher Low).
    • Tỷ lệ Risk/Reward của hành động này không đủ hấp dẫn, trong khi mức độ căng thẳng tâm lý thì lại quá lớn để có thể áp dụng thường xuyên (dù có một vài ngoại lệ hiếm hoi khi đó là chiến lược hợp lý).
  • Quy tắc cốt lõi: Nếu một con số Fibonacci thực sự có giá trị, thì bản thân tại mức giá đó phải tự hình thành một mô hình biểu đồ Price Action đáng tin cậy mà bạn có thể tự tin vào lệnh độc lập, bất kể bạn có đo đạc Fibonacci hay có bật bất kỳ chỉ báo nào lên hay không.

2. Sự Thật Về Lý Thuyết Sóng Elliott (Elliott Wave Theory):​

Lý thuyết Sóng Elliott về bản chất cũng là một trường phái phân tích Price Action. Nhưng đối với đại đa số các trader, nó hoàn toàn không thể đưa vào giao dịch thực chiến được:

  • Các bước sóng của Elliott thường chỉ trở nên rõ ràng sau khi thị trường đã chạy qua hàng chục, hàng trăm cây nến tính từ điểm vào lệnh tối ưu nhất.
  • Tại bất kỳ thời điểm nào của thị trường, luôn tồn tại quá nhiều cách đếm sóng mâu thuẫn và chọi nhau chan chát.
  • Nó đòi hỏi trader phải suy nghĩ quá nhiều và chứa đựng quá nhiều sự mơ hồ bất định, hoàn toàn không phù hợp và bất khả thi đối với một Day Trader cần sự quyết đoán và hành động tức thì trong phiên.